Terapia SI

Terapia odbywa się na specjalnie wyposażonej sali terapeutycznej. Najważniejszą jej częścią jest sprzęt podwieszany. Służy on do stymulowania układu przedsionkowego i czucia głębokiego, czyli podstawowych układów sensorycznych. Sala jest wyposażona w wiele pomocy do stymulowania systemu dotykowego, słuchowego, wzrokowego, smakowego oraz węchowego. Terapia jest prowadzona indywidualnie i odbywa się w zależności od potrzeb dziecka 1-2 razy w tygodniu, a czas przeznaczony na pracę to ok. 55 min. Ważna w procesie terapii jest współpraca terapeuty z rodzicami. Terapeuta zaleca ćwiczenia do wykonywania  w domu, oraz w razie potrzeby tzw. dietę sensoryczną. Po poinstruowaniu rodzica przez terapeutę, powinien on ćwiczyć z dzieckiem kilka razy w tygodniu (najlepiej codziennie) przez min. 15 min.

Co robić ?

W chwili, kiedy rodzice zauważają pewne nieprawidłowości w funkcjonowaniu ich pociechy, powinni zwrócić się o pomoc, najlepiej do specjalisty terapii integracji sensorycznej na konsultację. W momencie, kiedy potwierdzą się przypuszczenia, co do ewentualnych zaburzeń dziecka warto zgłosić się na diagnozę, w celu szczegółowego ustalenia problemów i wskazań do terapii lub indywidualnej pracy rodzica z dzieckiem w domu.

Diagnoza to zazwyczaj trzy spotkania, które trwają około 50/60 minut każde. Pierwsze dwa to spotkania z dzieckiem i rodzicami – zbieranie wywiadu, przeprowadzanie prób i testów, trzecie spotkanie z rodzicami – omówienie diagnozy.

Objawy zaburzeń SI

Zaburzenia integracji sensorycznej nie wynikają z uszkodzeń narządów zmysłów, lecz są swoistymi problemami układu nerwowego z odbiorem, porządkowaniem i interpretacją bodźców zmysłowych. Dziecko z powyższymi trudnościami, może w ogóle nie zauważać pewnych bodźców, reagować na nie z opóźnieniem albo wręcz przeciwnie, reakcja może być nadmierna. U każdego dziecka może to wyglądać inaczej, zaburzenia SI to zbiór pewnych nieprawidłowości w rozwoju zmysłowo-ruchowym. Dlatego wyróżnia się objawy zaburzeń integracji sensorycznej, które występują w różnych konfiguracjach i nasileniu.

U niemowląt i małych dzieci mogą występować następujące trudności:

  • Sen- problemy z zasypianiem, częste wybudzanie się, budzenie się z krzykiem i płaczem.
  • Samoregulacja- trudności z wyciszaniem, częsty płacz, napady wybuchów złości, drażliwość i hałaśliwość.
  • Jedzenie- problemy z odruchem ssania w okresie noworodkowym, problemy z wprowadzaniem nowych pokarmów, częsty odruch wymiotny. Unikanie pewnych faktur i konsystencji jedzenia, albo wybiórcze jedzenie (ze względu na fakturę, zapach, smak czy też kolor).
  • Dotyk- unikanie dotyku innych osób i przytulania, odpychanie się od rodzica, nietolerowanie ubierania i zabiegów higienicznych (mycie, kremowanie, czesanie, obcinanie paznokci, mycie zębów), unikanie zabaw i sytuacji, gdzie dziecko może się pobrudzić, unikanie pewnych materiałów, szwów w ubraniach, części garderoby (czapka, szalik).

  • Czucie głębokie- uderzanie główką o ścianę lub łóżeczko, gryzienie, szczypanie, ściskanie siebie lub innych osób, brak wyczucia siły, zbyt mocne i siłowe zachowania w kontaktach z innymi, ocieranie się o ściany lub innych, potrzeba mocnego dotyku bądź docisku pewnych części ciała.
  • Ruch-protest przy nagłych zmianach położenia ciała w przestrzeni, niechęć do przebywania w określonych pozycjach, potrzeba bycia w ciągłym ruchu (noszenia, wożenia w wózku, noszenia w chuście, ciągłe bieganie), niezgrabność, słaba równowaga, ciągłe upadanie i potykanie się, wpadanie na przedmioty u dzieci chodzących. Nadmierne huśtanie się lub kręcenie, wybieranie tylko określonych aktywności na placu zabaw, przy unikaniu innych. Unikanie ruchu i zabaw ruchowych.
  • Słuch- najdrobniejsze dźwięki wybudzają dziecko, bardzo negatywna reakcja na pewne dźwięki (suszarki, miksera, odkurzacza, karetki), pobudzenie lub lęk w miejscach bogatych w różne dźwięki (galeria handlowa, market, festyny, teatrzyki w przedszkolu, czy też akademie w szkole).
  • Wzrok- duża wrażliwość na światło (odwracanie głowy, rozdrażnienie, płacz), silne pobudzenie w miejscach tłocznych i ruchliwych.
  • Emocje- problem z oddzieleniem od opiekuna, nadmierne wycofanie w nowych sytuacjach, brak reakcji na zakazy opiekuna, drażliwość i nadmierna labilność emocjonalna (od płaczu do śmiechu).

Podobne lub nieco inne trudności mogące występować u przedszkolaków i uczniów klas młodszych:

  • Nieprawidłowe napięcie mięśniowe (wiotkość, spastyczność), wady postawy.
  • Problemy z koncentracją uwagi, zwłaszcza w grupie.
  • Zbyt duża ruchliwość dziecka lub odwrotnie preferowanie siedzącego trybu życia, unikanie zabaw i gier ruchowych.
  • Niezgrabność ruchowa, ociężałość i sztywność, obniżona równowaga i koordynacja, problem z uczeniem się nowych umiejętności.
  • Problemy w czynnościach precyzyjnych takich jak: pisanie, wycinanie, rysowanie, nawlekanie, często niechęć lub unikanie ich.
  • Problemy z opanowaniem umiejętności czytania i pisania.
  • Nadwrażliwość na dotyk przejawiająca się unikaniem czynności higienicznych, drażliwością wobec metek lub niektórych ubrań, zabaw w piasku, zabaw plasteliną, farbą (malowanie palcami),  nadmierne reakcje na pobrudzenie się.
  • Unikanie huśtawek, zjeżdżalni, karuzeli, drabinek lub nadmiernym poszukiwaniem tego typu zabaw.
  • Unikaniem miejsc zatłoczonych, głośnych, nieprzewidywalnych ( komunikacja miejska, supermarket, festyny itp.) lub po pobycie w takim miejscu nadmierne pobudzenie, zdenerwowanie.
  • Poszukiwaniem mocnego dotyku, uderzania i uciskania własnym ciałem o innych ludzi lub przedmioty.
  • Nadwrażliwością na różne dźwięki i hałas, brak możliwości skupienia uwagi w hałasie.
  • Nadwrażliwością na bodźce wzrokowe: światło, pobudzenie lub brak skupienia uwagi w miejscach o dużej ilości kolorów, świateł, ludzi.
  • Nadwrażliwość na zapachy, wyczuwanie ich z daleka, odmowa jedzenia pokarmów ze względu na ich zapach, łatwy odruch wymiotny ze względu na zapach.
  • Unikaniem niektórych smaków, konsystencji pokarmów a nawet jedzeniem wybiórczym.

Pamiętajmy, że występowanie jednego czy dwóch objawów nie świadczy o zaburzeniach integracji sensorycznej. Natomiast jeśli jest ich więcej i utrudniają one codzienne funkcjonowanie dziecka, to może być to sygnał o problemach z przetwarzaniem bodźców sensorycznych.

Co to jest integracja sensoryczna?

Pojęcie integracji sensorycznej jako pierwsza opisała dr A. Jean Ayers jako ”proces  neurologiczny organizujący wrażenia płynące z ciała i środowiska w taki sposób, by mogły być użyte do celowego działania.”

Dziecko, dla prawidłowego rozwoju powinno: poznawać własne ciało, eksplorować otoczenie w  którym żyje, zdobywać wiedzę o otaczającym świecie – wszystkie te informacje są mu dostarczane przez zmysły. Wyróżnia się zmysły odbierające bodźce z otoczenia (dotyk, słuch, wzrok, powonienie, smak) oraz te, które odbierają informacje z głębi naszego ciała (zmysł równowagi, czucia ułożenia i ruchów ciała).  Różnorodne i systematyczne bodźce zmysłowe, pozytywnie wpływają  na rozwój i dojrzewanie układu nerwowego. Ścisłe współdziałanie wszystkich narządów zmysłowych, czyli ich integracja, jest bardzo ważne dla prawidłowego rozwoju człowieka.

Mózg w każdej chwili życia odbiera, segreguje i przetwarza bodźce zmysłowe, które docierają do nas z naszego ciała i otoczenia. Poszczególne zmysły współdziałają ze sobą, podczas wykonywania złożonych zadań i ten proces stanowi podstawę ich integracji. Tworzenie procesów integracji sensorycznej i ich doskonalenie odbywa się w pniu mózgu – części ośrodkowego układu nerwowego. Brak lub niedobór dopływu bodźców zakłóca tworzenie się prawidłowej integracji zmysłowej.

Terapia Integracji Sensorycznej ma postać ukierunkowanej zabawy, w której dziecko chętnie uczestniczy i ma przekonanie, że tworzy zajęcia wspólnie z terapeutą.

Metoda Integracji Sensorycznej to obecnie jedna z najnowszych, kompleksowych metod terapeutycznych. Znajduje zastosowanie u dzieci z opóźnieniami psychoruchowymi, trudnościami w nauce szkolnej, uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego. Jest cały czas rozwijana i udoskonalana, obecnie z powodzeniem stosowana na całym świecie.

Terapia Integracji Sensorycznej jest formą zabawy, w której odpowiednio wykfalifikowany specjalista, dostarcza dziecku określonych bodźców, w celu lepszej organizacji działań dziecka. Zajęcia odbywają się w specjalnej sali wyposażonej w różnorodne przyrządy, umożliwiające stymulację układu proprioceptywnego, przedsionkowego, wzrokowego, dotykowego, słuchowego, smakowego i węchowego.

Ważne jest, by nie traktować terapii integracji sensorycznej, jako „leku” na wszystkie nieprawidłowości. Jest to metoda terapeutyczna, która wspomaga rozwój dziecka i ułatwia jego funkcjonowanie w środowisku domowym oraz rówieśniczym. Nie polega ona na uczeniu się konkretnych umiejętności np. jazdy na rowerze lub czytania. Jej zadaniem jest usprawnianie pracy układu nerwowego oraz systemów sensorycznych, których prawidłowe funkcjonowanie stanowi bazę do rozwoju wymienionych wcześniej umiejętności.